Tax Alert: Odmowa wydania opinii zabezpieczającej w zakresie umorzenia akcji bez wynagrodzenia

14 stycznia 2026 r. opublikowano decyzję Szefa KAS o odmowie wydania opinii zabezpieczającej (sygn. DKP16.8082.7.2025). Sprawa dotyczyła planowanej reorganizacji grupy kapitałowej, którą organ uznał za działanie sztuczne, mające na celu uniknięcie opodatkowania darowizny środków pieniężnych do jednej ze spółek.

Stan faktyczny

Podatnicy planowali przeprowadzić następujące czynności:

1. Przekształcenie spółki komandytowej w spółkę z o.o. (spółka przekształcana).

2. Nabycie przez spółkę przekształcaną udziałów własnych, które posiada jej aktualny wspólnik – inna spółka z o.o. – bez wynagrodzenia, celem ich dobrowolnego umorzenia.

3. Emisję akcji w spółce akcyjnej.

4. Wniesienie wkładu pieniężnego o znacznej wartości przez spółkę przekształcaną do spółki akcyjnej oraz objęcie wyemitowanych akcji przez spółkę przekształcaną – przy czym wartość emisyjna jednej akcji była prawie stukrotnie większa niż jej wartość nominalna.

5. Nabycie przez spółkę akcyjną akcji własnych od spółki przekształcanej bez wynagrodzenia, celem ich dobrowolnego umorzenia.

6. Wybór estońskiego CIT przez obie spółki – przekształcaną i akcyjną – po zakończeniu powyższych operacji.

Wnioskodawcy argumentowali, że celem działań jest uproszczenie struktury grupy kapitałowej oraz minimalizacja ryzyka operacyjnego.

Argumentacja organu

Szef KAS zidentyfikował w tym schemacie przesłanki unikania opodatkowania oraz sztuczność działania podatników.

Kluczową przeszkodą w uznaniu czynności podatników za zgodne z przepisami podatkowymi było nabycie przez spółkę przekształcaną niewielkiego pakietu akcji po cenie rażąco nieadekwatnej do wartości aktywów spółki akcyjnej, a następnie ich niezwłoczne umorzenie bez wynagrodzenia. Organ, odmawiając wydania opinii zabezpieczającej, posłużył się następującymi argumentami:

• Identyfikacja darowizny: skomplikowany ciąg czynności prawnych (emisja akcji, a następnie ich objęcie, zbycie i umorzenie) w rzeczywistości zastępuje prostszą czynność – darowiznę gotówki.
• Brak racjonalności ekonomicznej: rozsądnie działający podmiot nie inwestuje znaczącej kwoty w niewielki procent akcji spółki, aby zaraz po ich objęciu zrezygnować z nich bez wynagrodzenia.
• Sprzeczność z celem ustawy: działanie miało zapobiec powstaniu przychodu w spółce akcyjnej z tytułu nieodpłatnego otrzymania środków pieniężnych.
• Sztuczność i nadużycie formy prawnej: organ wskazał na nieuzasadnione dzielenie operacji oraz występowanie elementów wzajemnie się znoszących (objęcie akcji i ich natychmiastowe umorzenie), co służyło jedynie „bezpodatkowemu uposażeniu” spółki akcyjnej.

Co dalej z podatkowymi skutkami umorzeń akcji lub udziałów bez wynagrodzenia?

Decyzja ta stanowi wyraźny sygnał ostrzegawczy: umorzenie akcji lub udziałów bez wynagrodzenia może w pewnych sytuacjach zostać uznane za nadużycie prawa.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że w każdym przypadku nieodpłatne umorzenie będzie wiązać się z ryzykiem podatkowym.

Podatnicy planujący reorganizację grupy kapitałowej uwzględniającą czynności nieodpłatnego umorzenia powinni natomiast ze szczególną starannością przeanalizować, czy planowane działania – również w kontekście omawianej decyzji – będą bezpieczne podatkowo.

Powyższa decyzja wskazuje również, że pod szczególnym nadzorem organów znajdują się wszelkie operacje mające na celu skorzystanie z preferencyjnej możliwości opodatkowania estońskim CIT.