Tax Alert: Odmowa wydania opinii zabezpieczającej w zakresie umorzenia akcji bez wynagrodzenia

14 stycznia 2026 r. opublikowano decyzję Szefa KAS o odmowie wydania opinii zabezpieczającej (sygn. DKP16.8082.7.2025). Sprawa dotyczyła planowanej reorganizacji grupy kapitałowej, którą organ uznał za działanie sztuczne, mające na celu uniknięcie opodatkowania darowizny środków pieniężnych do jednej ze spółek.

Stan faktyczny

Podatnicy planowali przeprowadzić następujące czynności:

1. Przekształcenie spółki komandytowej w spółkę z o.o. (spółka przekształcana).

2. Nabycie przez spółkę przekształcaną udziałów własnych, które posiada jej aktualny wspólnik – inna spółka z o.o. – bez wynagrodzenia, celem ich dobrowolnego umorzenia.

3. Emisję akcji w spółce akcyjnej.

4. Wniesienie wkładu pieniężnego o znacznej wartości przez spółkę przekształcaną do spółki akcyjnej oraz objęcie wyemitowanych akcji przez spółkę przekształcaną – przy czym wartość emisyjna jednej akcji była prawie stukrotnie większa niż jej wartość nominalna.

5. Nabycie przez spółkę akcyjną akcji własnych od spółki przekształcanej bez wynagrodzenia, celem ich dobrowolnego umorzenia.

6. Wybór estońskiego CIT przez obie spółki – przekształcaną i akcyjną – po zakończeniu powyższych operacji.

Wnioskodawcy argumentowali, że celem działań jest uproszczenie struktury grupy kapitałowej oraz minimalizacja ryzyka operacyjnego.

Argumentacja organu

Szef KAS zidentyfikował w tym schemacie przesłanki unikania opodatkowania oraz sztuczność działania podatników.

Kluczową przeszkodą w uznaniu czynności podatników za zgodne z przepisami podatkowymi było nabycie przez spółkę przekształcaną niewielkiego pakietu akcji po cenie rażąco nieadekwatnej do wartości aktywów spółki akcyjnej, a następnie ich niezwłoczne umorzenie bez wynagrodzenia. Organ, odmawiając wydania opinii zabezpieczającej, posłużył się następującymi argumentami:

• Identyfikacja darowizny: skomplikowany ciąg czynności prawnych (emisja akcji, a następnie ich objęcie, zbycie i umorzenie) w rzeczywistości zastępuje prostszą czynność – darowiznę gotówki.
• Brak racjonalności ekonomicznej: rozsądnie działający podmiot nie inwestuje znaczącej kwoty w niewielki procent akcji spółki, aby zaraz po ich objęciu zrezygnować z nich bez wynagrodzenia.
• Sprzeczność z celem ustawy: działanie miało zapobiec powstaniu przychodu w spółce akcyjnej z tytułu nieodpłatnego otrzymania środków pieniężnych.
• Sztuczność i nadużycie formy prawnej: organ wskazał na nieuzasadnione dzielenie operacji oraz występowanie elementów wzajemnie się znoszących (objęcie akcji i ich natychmiastowe umorzenie), co służyło jedynie „bezpodatkowemu uposażeniu” spółki akcyjnej.

Co dalej z podatkowymi skutkami umorzeń akcji lub udziałów bez wynagrodzenia?

Decyzja ta stanowi wyraźny sygnał ostrzegawczy: umorzenie akcji lub udziałów bez wynagrodzenia może w pewnych sytuacjach zostać uznane za nadużycie prawa.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że w każdym przypadku nieodpłatne umorzenie będzie wiązać się z ryzykiem podatkowym.

Podatnicy planujący reorganizację grupy kapitałowej uwzględniającą czynności nieodpłatnego umorzenia powinni natomiast ze szczególną starannością przeanalizować, czy planowane działania – również w kontekście omawianej decyzji – będą bezpieczne podatkowo.

Powyższa decyzja wskazuje również, że pod szczególnym nadzorem organów znajdują się wszelkie operacje mające na celu skorzystanie z preferencyjnej możliwości opodatkowania estońskim CIT.

FAQ

Czym jest opinia zabezpieczająca i kiedy się ją uzyskuje?

Opinia zabezpieczająca to rozstrzygnięcie wydawane przez Szefa KAS, które potwierdza, że planowana czynność nie stanowi unikania opodatkowania w rozumieniu klauzuli GAAR. Podatnicy występują o nią przede wszystkim w przypadku złożonych restrukturyzacji lub operacji kapitałowych, aby jeszcze przed ich przeprowadzeniem ograniczyć ryzyko podatkowe.

Dlaczego Szef KAS odmówił wydania opinii zabezpieczającej w tej sprawie?

Organ uznał, że zaplanowany ciąg czynności miał charakter sztuczny i jego głównym celem było uniknięcie opodatkowania. W ocenie Szefa KAS skomplikowana struktura transakcji faktycznie zastępowała prostą darowiznę środków pieniężnych, a zastosowane rozwiązania nie miały realnego uzasadnienia gospodarczego.

Czy umorzenie akcji bez wynagrodzenia zawsze wiąże się z ryzykiem podatkowym?

Nie w każdym przypadku. Umorzenie akcji lub udziałów bez wynagrodzenia może być zgodne z przepisami, jeśli wynika z rzeczywistych potrzeb biznesowych i nie prowadzi do osiągnięcia korzyści podatkowej sprzecznej z celem ustawy. Ryzyko pojawia się wtedy, gdy taka operacja jest elementem konstrukcji mającej na celu obejście prawa podatkowego.

Co oznacza „sztuczność działania” według organów podatkowych?

Sztuczność działania oznacza, że dana czynność została zaprojektowana przede wszystkim w celu uzyskania korzyści podatkowej, a nie wynika z realnych przesłanek ekonomicznych. Organy biorą pod uwagę m.in. nadmierne skomplikowanie struktury, brak racjonalności gospodarczej oraz występowanie operacji, które w praktyce się znoszą i nie tworzą realnej wartości biznesowej.

Dlaczego w tej sprawie uznano, że doszło do unikania opodatkowania?

Kluczowe znaczenie miało to, że spółka objęła akcje po wartości znacznie przewyższającej ich wartość nominalną, a następnie zostały one szybko umorzone bez wynagrodzenia. W ocenie organu działania te nie miały ekonomicznego sensu i prowadziły do efektu zbliżonego do nieopodatkowanej darowizny.

Czy reorganizacja grupy kapitałowej może zostać zakwestionowana przez KAS?

Tak, jeżeli jej głównym lub jednym z głównych celów jest osiągnięcie korzyści podatkowej. W takich sytuacjach organ może zastosować klauzulę GAAR i określić skutki podatkowe tak, jakby podatnik zastosował prostsze i właściwe rozwiązanie.

Jak bezpiecznie przeprowadzić umorzenie akcji lub udziałów?

Kluczowe jest wykazanie rzeczywistego celu biznesowego oraz zachowanie ekonomicznej racjonalności działań. Transakcje powinny mieć uzasadnienie gospodarcze, a ich konstrukcja nie powinna być nadmiernie skomplikowana ani nastawiona wyłącznie na osiągnięcie korzyści podatkowych.

Czy wybór estońskiego CIT zwiększa ryzyko kontroli?

Może zwiększać zainteresowanie organów podatkowych, szczególnie jeśli jest poprzedzony restrukturyzacją wpływającą na podstawę opodatkowania. Organy analizują, czy działania prowadzące do wejścia w estoński CIT nie stanowią elementu optymalizacji podatkowej sprzecznej z przepisami.

Czy optymalizacja podatkowa jest legalna?

Tak, pod warunkiem że mieści się w granicach prawa i nie stanowi unikania opodatkowania. Istotne jest, aby działania miały realne uzasadnienie gospodarcze i nie były sprzeczne z celem przepisów podatkowych.

Jakie mogą być konsekwencje uznania działań za unikanie opodatkowania?

Organ podatkowy może określić zobowiązanie podatkowe w sposób odpowiadający rzeczywistemu charakterowi transakcji, a także zastosować dodatkowe sankcje. W praktyce oznacza to utratę korzyści podatkowych i zwiększone ryzyko finansowe dla podatnika.

Czy warto występować o opinię zabezpieczającą?

W przypadku złożonych operacji kapitałowych jest to jedno z najbezpieczniejszych rozwiązań. Choć uzyskanie opinii nie zawsze jest możliwe, jej posiadanie znacząco ogranicza ryzyko zakwestionowania transakcji przez organy podatkowe.