Gdy założona za granicą spółka przestaje być potrzebna i staje się obciążeniem, najlepszym rozwiązaniem może być „pozbycie się” jej. Jest na to wiele sposobów, przy czym konsekwencje podatkowe mogą się różnić w zależności od wybranej opcji.
Polscy przedsiębiorcy i polskie firmy coraz śmielej wychodzą ze swoją działalnością za granicę. Zdarza się jednak również sytuacja odwrotna – spółka, którą posiadamy za granicą, często założona wiele lat temu w celu realizacji konkretnej wizji biznesowej, staje się obciążeniem. Powodów takiej sytuacji może być wiele: fiasko koncepcji biznesowej, rosnące koszty obsługi czy wreszcie zmieniające się okoliczności biznesowe lub rodzinne. Na taką decyzję mogą wpływać również rosnące obowiązki administracyjne i podatkowe związane z posiadaniem takiej spółki jak np. obowiązek prowadzenia odrębnej ewidencji, sporządzania kalkulacji oraz płacenia podatku z tytułu zagranicznych jednostek kontrolowanych. Czasami najlepszym rozwiązaniem jest „pozbycie się” takiej spółki. Cel ten można osiągnąć na wiele sposobów, jednak trzeba pamiętać o konsekwencjach podatkowych, które mogą się różnić w zależności od wybranej opcji.
Sprzedaż udziałów lub akcji spółki zagranicznej
Sprzedaż udziałów lub akcji w spółce zagranicznej to rozwiązanie, które wydaje się stosunkowo najprostsze, pod warunkiem jednak, że znajdzie się podmiot zainteresowany nabyciem spółki za cenę, która będzie dla nas satysfakcjonująca. Zgodnie z art. 30b ust. 1 ustawy o PIT oraz art. 17 ustawy o CIT dochód ze sprzedaży udziałów (lub akcji) zagranicznej spółki przez polskiego rezydenta (osobę fizyczną lub prawną) co do zasady podlega opodatkowaniu w Polsce 19-proc. podatkiem. Dochód ustala się jako różnicę między przychodem ze sprzedaży a kosztami nabycia udziałów, przy uwzględnieniu również ewentualnych wydatków bezpośrednio związanych z transakcją. W przypadku osób fizycznych dodatkowym obciążeniem może być również danina solidarnościowa, jeśli dochód uzyskany ze sprzedaży udziałów czy akcji przekroczy 1 mln zł. Przy sprzedaży udziałów czy akcji spółki zagranicznej niezbędne będzie również zwrócenie uwagi na odpowiednią umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. W większości przypadków prawo do opodatkowania zysków kapitałowych przysługuje krajowi rezydencji podatnika, czyli Polsce. Wyjątki występują przy tzw. spółkach nieruchomościowych, gdzie źródło dochodu może być opodatkowane również lokalnie (np. w przypadku sprzedaży spółki mającej większość aktywów w nieruchomościach).
Likwidacja spółki zagranicznej
Likwidacja może być rozwiązaniem pozwalającym pozbyć się niechcianego podmiotu raz na zawsze. Spieniężamy majtek, spłacamy wierzycieli, likwidujemy spółkę i pozostały majątek wydajemy polskiemu wspólnikowi. Dla ustalenia skutków podatkowych w przypadku likwidacji spółki zagranicznej konieczne będzie określenie, jak dochód z tytułu likwidacji jest kwalifikowany w kraju rezydencji likwidowanej spółki oraz na gruncie odpowiedniej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania – dywidenda czy zysk z przeniesienia majątku. W tym zakresie istotne jest przede wszystkim to, czy zagraniczne przepisy wymagają pobrania podatku u źródła od wydawanego majątku likwidacyjnego. Dodatkowo trzeba uwzględnić status polskiego podatnika (osoba fizyczna czy osoba prawna).
W przypadku osoby fizycznej przychód z likwidacji spółki zagranicznej to wartość otrzymanych składników majątku (np. środków pieniężnych, nieruchomości) pomniejszona o koszty nabycia udziałów. Podlega on 19-proc. podatkowi dochodowemu od zysków kapitałowych. Ustawa o PIT przewiduje tu analogiczne zasady jak przy likwidacji polskiej spółki.
U podatnika będącego osobą prawną zyski z likwidacji spółki będą opodatkowane CIT jako przychód z zysków kapitałowych, opodatkowany stawką 19 proc. Należałoby przy tym przeanalizować możliwość zastosowania zwolnień wynikających z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz przepisów unijnych. Według polskich przepisów implementujących dyrektywę Parent-Subsidiary przychód – wydany majątek nie powinien być objęty zwolnieniem z opodatkowania. Istnieje natomiast możliwość odliczenia od polskiego podatku, po spełnieniu pewnych warunków, podatku pobranego za granicą.
Trzeba brać pod uwagę, że likwidacje spółek potrafią trwać wiele miesięcy. Likwidacja oznacza też konieczność zaspokojenia wszystkich wierzycieli i rozliczenia z zagranicznym fiskusem, a likwidator standardowo odpowiada za zobowiązania spółki w okresie likwidacji.
Przekształcenie transgraniczne
Możliwe jest także przekształcenie transgraniczne, czyli przeniesienie siedziby spółki między innym krajem UE a Polską bez przeprowadzenia likwidacji. Nie znaczy to jednak, że w tym przypadku przekształcona spółka automatycznie stanie się polskim rezydentem podatkowym. Aby tak się stało, konieczne będzie zadbanie o to, aby miejsce faktycznego zarządu również znajdowało się na terytorium Polski. Dopiero spełnienie tych dwóch warunków spowoduje, że przekształcona spółka stanie się polskim rezydentem podatkowym, a tym samym podatnikiem podatku dochodowego w Polsce. Niestety proces ten obejmuje przygotowanie licznych dokumentów (plan przekształcenia wraz z jego oceną przez biegłego, zgłoszenie do sądu rejestrowego, podjęcie uchwały przez wspólników i uzyskanie zaświadczenia o zgodności z prawem), dlatego jest on dosyć skomplikowany i może trwać nawet rok. Przekształcenie transgraniczne może (chociaż nie musi) wiązać się z opodatkowaniem exit tax (wszak na skutek transgranicznego przekształcenia dochodzi do przeniesienia składników majątku poza jurysdykcję danego państwa). Pojawienie się tego podatku jest jednak zależne od wielu czynników, przede wszystkim od rodzaju aktywów spółki przekształcanej oraz lokalnych przepisów podatkowych.
Przekształcenie transgraniczne powinno być operacją neutralną na gruncie podatku dochodowego. W ramach przekształcenia nie dochodzi bowiem do zwiększenia wartości majątku spółki ani do jakiegokolwiek innego przysporzenia. Natomiast może pojawić się obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych – tutaj jednak kluczowe będzie ustalenie, czy w państwie pierwotnej siedziby spółki pobrano podatek od pokrycia kapitału zakładowego oraz czy na skutek przekształcenia dojdzie do zmiany wysokości kapitału zakładowego spółki.
Największym wyzwaniem praktycznym może być ustalenie wartości przeniesionych składników majątkowych dla potrzeb podatkowych i tu powraca kwestia exit tax. Jeśli przy przeniesieniu spółka zapłaciła ten podatek, to w Polsce wartość podatkową składników majątku ustala się w wysokości ich wartości, określonej dla celów opodatkowania ich zagranicznym podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków. W przeciwnym razie obowiązuje zasada kontynuacji wyceny podatkowej z ksiąg podatkowych prowadzonych za granicą.
Przejęcie spółki zagranicznej przez polską spółkę
Przeniesienie majątku spółki zagranicznej do Polski w wyniku transgranicznego połączenia powinno być operacją neutralną podatkowo dla spółki polskiej, jeśli wartość majątku spółki przejmowanej otrzymana przez polską spółkę przejmującą będzie odpowiadała wartości emisyjnej udziałów / akcji przydzielonych udziałowcom / akcjonariuszom spółek łączonych. Inne warunki braku opodatkowania to uzasadnienie ekonomiczne działań oraz kontynuacja wyceny podatkowej majątku przejmowanej spółki. Ale dodatkowe warunki lub podatki mogą wystąpić za granicą, dlatego proces ten warto potwierdzać również z zagranicznymi doradcami podatkowymi.
Przykład
W przypadku Luksemburga należy przeprowadzić analizę opodatkowania dochodu uzyskanego w ramach „zasady odzyskania zysków kapitałowych” (capital gains recapture rule). Zasada ta w luksemburskim systemie podatkowym dotyczy opodatkowania zysków kapitałowych, które korzystają ze zwolnienia partycypacyjnego do wysokości kosztów podatkowych związanych z tymi udziałami / akcjami, które zostały odliczone przed zbyciem tych udziałów / akcji. Gdy luksemburska spółka zbywa udziały (za zbycie uważa się również wydanie udziałów w ramach połączenia, gdzie spółka luksemburska jest przejmowana przez inną, np. polską, spółkę) korzystające ze zwolnienia partycypacyjnego, należy ustalić, ile wynosił zwolniony zysk kapitałowy (przychód ze zbycia, czyli najczęściej wartość rynkowa pomniejszona o wartość bilansową udziałów/akcji). Następnie należy sprawdzić, ile wynosiły skumulowane koszty, które zbywająca spółka zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów przed zbyciem, a które są związane ze zbywanymi udziałami / akcjami. Takimi kosztami mogą być np. koszty poniesione na zarządzanie zbywaną spółką czy koszty związane z utratą wartości posiadanych udziałów/akcji (nie jest jednak nimi wartość bilansowa zbywanych udziałów / akcji). Skumulowane koszty pomniejszają zatem zakres zwolnienia partycypacyjnego, przy czym jeśli są wyższe niż dochód objęty tym zwolnieniem, to dochodzi do efektywnego opodatkowania całego zysku kapitałowego ze zbycia udziałów / akcji.
Trzeba poinformować szefa KAS o transgranicznej reorganizacji
To, co jest istotne w przypadku transgranicznych reorganizacji (czy to w razie przekształcenia, czy połączenia) to konieczność uzyskania opinii szefa Krajowej Administracji Skarbowej.
Zakres wniosku łączy ze sobą obszary dotąd wskazywane we wniosku o wydanie opinii zabezpieczającej (w szczególności przyczyny i cele przeprowadzania transakcji, uzasadnienie gospodarcze i biznesowe), związane zarówno z cenami transferowymi, jak i ze schematami podatkowymi (MDR). Zasadniczo więc podatnik ma obowiązek dostarczyć organowi podatkowemu wszelkie informacje mogące wpływać bezpośrednio lub pośrednio na określenie skutków podatkowych transgranicznej operacji. Oznacza to, że szefa KAS trzeba poinformować nie tylko o samej operacji transgranicznej będącej przedmiotem rejestracji przed sądem, ale też o wszystkich innych elementach planowanej reorganizacji. Często taka transakcja jest częścią szerszych, nieraz wieloetapowych działań. Wszystkie te etapy trzeba będzie ujawnić, opisać i uzasadnić przed szefem KAS.
Szef KAS ma obowiązek wydać opinię (lub odmówić jej wydania) w terminie miesiąca od dnia przedłożenia mu wniosku. W szczególnych przypadkach termin ten może zostać wydłużony do trzech miesięcy. Sam proces wydania opinii powinien więc wydłużyć proces reorganizacji nie dłużej niż o trzy miesiące. Natomiast do tego czasu należy doliczyć okres kompletowania dokumentów do wniosku i sporządzenia samego wniosku, który może wynieść nawet około miesiąca.
Ustawodawca nie przewidział przy tym żadnej sankcji za przekroczenie ustawowego terminu przez szefa KAS (tak jak np. w przypadku niewydania w terminie interpretacji indywidualnej). Reorganizacja może się więc wydłużyć o więcej niż wskazane powyżej trzy lub cztery miesiące, co nie jest korzystne przy planowaniu biznesu.
Na odmowę wydania opinii podatnikowi przysługuje skarga do sądu administracyjnego. To z kolei może wydłużyć proces reorganizacji o co najmniej dwa kolejne lata.
Podstawa prawna:
– art. 12 ust. 1, art. 17 i art. 20 ust. 11 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 278 ze zm.)
– art. 30b ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 163 ze zm.)
– art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 295 ze zm.)
Artykuł ukazał się 11.08.2025 r. w Rzeczpospolitej
FAQ
Dlaczego polska firma może chcieć pozbyć się zagranicznej spółki?
Powody mogą obejmować fiasko koncepcji biznesowej, rosnące koszty obsługi, zmieniające się okoliczności biznesowe lub rodzinne, a także rosnące obowiązki administracyjne i podatkowe związane z posiadaniem takiej spółki.
Jakie są główne opcje pozbycia się zagranicznej spółki?
Główne opcje to: sprzedaż udziałów lub akcji, likwidacja spółki oraz przekształcenie transgraniczne.
Co wiąże się ze sprzedażą udziałów lub akcji spółki zagranicznej?
Sprzedaż udziałów lub akcji wiąże się z opodatkowaniem dochodu w Polsce 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT) lub osób prawnych (CIT). Dodatkowo, w przypadku osób fizycznych, dochód przekraczający 1 mln zł może podlegać daninie solidarnościowej.
Jakie są konsekwencje podatkowe likwidacji spółki zagranicznej?
Dochód z likwidacji spółki zagranicznej może być kwalifikowany jako dywidenda lub zysk z przeniesienia majątku. Konieczne jest uwzględnienie przepisów kraju rezydencji likwidowanej spółki oraz odpowiedniej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Co to jest przekształcenie transgraniczne?
Przekształcenie transgraniczne polega na przeniesieniu siedziby spółki między innym krajem UE a Polską bez przeprowadzenia likwidacji.
Jakie warunki muszą być spełnione, aby przekształcona spółka stała się polskim rezydentem podatkowym?
Aby przekształcona spółka stała się polskim rezydentem podatkowym, konieczne jest, aby zarówno miejsce siedziby, jak i miejsce faktycznego zarządu znajdowały się na terytorium Polski.
Jakie dokumenty są wymagane przy przekształceniu transgranicznym?
Przy przekształceniu transgranicznym wymagane są dokumenty takie jak plan przekształcenia, ocena biegłego, zgłoszenie do sądu rejestrowego oraz uchwała wspólników.
FAQ
Dlaczego polska firma może chcieć pozbyć się zagranicznej spółki?
Powody mogą obejmować fiasko koncepcji biznesowej, rosnące koszty obsługi, zmieniające się okoliczności biznesowe lub rodzinne, a także rosnące obowiązki administracyjne i podatkowe związane z posiadaniem takiej spółki.
Jakie są główne opcje pozbycia się zagranicznej spółki?
Główne opcje to: sprzedaż udziałów lub akcji, likwidacja spółki oraz przekształcenie transgraniczne.
Co wiąże się ze sprzedażą udziałów lub akcji spółki zagranicznej?
Sprzedaż udziałów lub akcji wiąże się z opodatkowaniem dochodu w Polsce 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT) lub osób prawnych (CIT). Dodatkowo, w przypadku osób fizycznych, dochód przekraczający 1 mln zł może podlegać daninie solidarnościowej.
Jakie są konsekwencje podatkowe likwidacji spółki zagranicznej?
Dochód z likwidacji spółki zagranicznej może być kwalifikowany jako dywidenda lub zysk z przeniesienia majątku. Konieczne jest uwzględnienie przepisów kraju rezydencji likwidowanej spółki oraz odpowiedniej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Co to jest przekształcenie transgraniczne?
Przekształcenie transgraniczne polega na przeniesieniu siedziby spółki między innym krajem UE a Polską bez przeprowadzenia likwidacji.
Jakie warunki muszą być spełnione, aby przekształcona spółka stała się polskim rezydentem podatkowym?
Aby przekształcona spółka stała się polskim rezydentem podatkowym, konieczne jest, aby zarówno miejsce siedziby, jak i miejsce faktycznego zarządu znajdowały się na terytorium Polski.
Jakie dokumenty są wymagane przy przekształceniu transgranicznym?
Przy przekształceniu transgranicznym wymagane są dokumenty takie jak plan przekształcenia, ocena biegłego, zgłoszenie do sądu rejestrowego oraz uchwała wspólników.
Jakie wyzwania wiążą się z przekształceniem transgranicznym?
Przekształcenie transgraniczne może być skomplikowane i czasochłonne, trwając nawet do roku. Wymaga również ustalenia wartości przenoszonych składników majątku dla celów podatkowych.
Co to jest exit tax?
Exit tax to podatek od niezrealizowanych zysków, który może wystąpić przy zmianie rezydencji podatkowej lub przeniesieniu aktywów poza terytorium Polski.
Jakie są stawki exit tax?
Standardowa stawka exit tax wynosi 19% podstawy opodatkowania. W przypadku osób fizycznych, gdy nie jest możliwe ustalenie wartości podatkowej składników majątku, podatek wynosi 3%.
07.01.2026