Weźmy więc na tapet trzy popularne rozwiązania: ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, spółkę komandytową oraz estoński CIT. Należy jednak pamiętać, że pomimo tego, że każda z nich przynosi realne korzyści, to nie każda opcja sprawdzi się w każdym biznesie.
Ryczałt – prostota i niskie stawki… ale czy na pewno?
To najprostsza forma opodatkowania dostępna dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą (choć w tej formie rozlicza się również niektóre przychody prywatne). Podatek płaci się od przychodu, bez możliwości odliczania kosztów uzyskania przychodu. Stawki ryczałtu wynoszą od 2 proc. do 17 proc., zależnie od rodzaju działalności. Ryczałt kusi niskimi stawkami i uproszczoną księgowością, ale nie pozwala na rozliczanie kosztów. Idealnie sprawdza się w biznesach o niskich nakładach i wysokiej marży, choć stawki są zróżnicowane i pomimo relatywnie niskich kosztów, nie zawsze będzie on opłacalny. Przykładowo, tłumacz na ryczałcie zapłaci 17 proc. podatek od osiągniętego przychodu, lekarz 14 proc., a liczni specjaliści IT – 8,5 proc.
Zalety:
– Niskie stawki podatku dla poszczególnych grup zawodowych (np. 8,5 proc. lub 12 proc.),
– Prosta ewidencja,
– Mniej potencjalnych sporów z organami podatkowymi,
– Zryczałtowana składka zdrowotna (choć jest ona zależna od przychodów, istnieją 3 progi).
Wady:
– Brak możliwości odliczania kosztów (np. leasingu, wynajmu biura, amortyzacji),
– Niższa zdolność kredytowa (banki nie widzą realnej rentowości biznesu),
– Ograniczenia branżowe i przychodowe (limit 2 mln euro rocznie),
– Nieopłacalny przy dużych kosztach działalności.
Kiedy warto: Gdy Twoja firma generuje niskie koszty i stabilne, wysokomarżowe przychody. Jest to najczęściej idealna forma prowadzenia działalności dla freelancerów czy osób na stałych kontraktach B2B. Kluczowe jednak jest precyzyjne ustalenie stawki, według której Twoje przychody będą opodatkowane.
Spółka komandytowa – kiedyś było lepiej, ale wciąż nie jest źle
Do czasu opodatkowania spółek komandytowych podatkiem dochodowym od osób prawnych (rok 2021), była to bardzo często wybierana forma prowadzenia działalności przez małych i średnich przedsiębiorców, gdyż dawała ona jednocześnie pojedyncze opodatkowanie dochodów oraz bezpieczeństwo właścicieli.
Obecnie, spółki komandytowe są podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych (CIT). Oznacza to, że dochód spółki jest opodatkowany CIT-em według stawki 9 proc. (dla małych podatników) lub 19 proc. (standardowo). Następnie wypłata zysków wspólnikom podlega opodatkowaniu PIT, jednak w przypadku komplementariusza możliwe jest odliczenie części podatku CIT już zapłaconego przez spółkę – zgodnie z proporcją udziału w zysku. Dzięki temu można zasadniczo zniwelować efekt podwójnego opodatkowania. W porównaniu ze spółkami kapitałowymi, takimi jak sp. z o.o., spółka komandytowa, oferuje również większą elastyczność w zakresie dostępu do środków spółki.
Zalety:
– Możliwość jednokrotnego opodatkowania dochodów dla wspólników,
– Elastyczność w dostępie do środków dla wspólników,
– Brak daniny solidarnościowej,
– Zryczałtowana składka zdrowotna (niespełna 770 zł w 2025 roku),
– Możliwość wyboru opodatkowania estońskim CIT.
Wady:
– Obowiązek prowadzenia pełnej księgowości.
– Brak możliwości redukcji ryzyka, przy jednoczesnym zachowaniu pojedynczego opodatkowania,
– Większe formalności niż w jednoosobowej działalności gospodarczej.
Kiedy warto: Gdy prowadzisz firmę z kimś i zależy Ci na elastyczności w zakresie wypłaty środków. Forma ta dobrze sprawdza się w firmach rodzinnych lub zespołach profesjonalistów i w biznesie o niskim ryzyku. Jest to dobra alternatywa dla estońskiego CIT, gdy np. naszym wspólnikiem nie jest osoba fizyczna.
Spółka z o.o. opodatkowana estońskim CIT
Estoński CIT to forma opodatkowania, która zdecydowanie premiuje inwestowanie zysków w rozwój firmy. Z założenia, spółka nie musi płacić podatku dochodowego, dopóki nie wypłaci zysków wspólnikom – choć w praktyce zazwyczaj płaci podatek od niektórych wydatków, takich jak ukryte zyski czy wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą. Niemniej jednak, estoński CIT nie opodatkowuje dochodu, lecz jego wydatkowanie. Wybór estońskiego CIT wymaga jednak spełnienia określonych warunków, takich jak odpowiednie zatrudnienie, brak udziałów w innych podmiotach, struktura udziałowców (same osoby fizyczne) czy odpowiednia struktura przychodów.
Stawka podatku wynosi standardowo 20 proc. CIT oraz 10 proc. dla małych podatników. Jednakże, efektywne opodatkowanie na linii wspólnik-spółka wynosi odpowiednio 25 proc. i 20 proc., gdyż wspólnicy są uprawnieni do odliczenia części podatku zapłaconego przez spółkę od własnego podatku.
Zalety:
– Brak bieżącego podatku od dochodu,
– Dobra efektywność podatkowa na poziomie spółka-wspólnik,
– Możliwość zachowania bezpieczeństwa majątkowego wspólników przy jednoczesnym utrzymaniu korzystnej efektywności podatkowej (jeżeli wybierzemy ryczałt przy sp. z o.o.),
Wady:
– Ograniczenia: należy spełnić wymogi formalne i forma opodatkowania nie jest dopuszczalna, jeżeli naszym udziałowcem nie jest osoba fizyczna,
– Należy zarządzać kategoriami wydatków, które standardowo nie podlegają opodatkowaniu, jednak należy je opodatkować przy estońskim CIT (np. ukryte zyski, wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą);
– Ograniczenia przy wyjściu z systemu (formę opodatkowania co do zasady wybieramy na 4 lata).
Kiedy warto: Gdy Twoja spółka nie wypłaca zysków na bieżąco, a celem jest rozwój, np. zakup maszyn, inwestycje technologiczne. Dobra opcja dla start-upów, produkcji, firm budujących zaplecze kapitałowe, gdzie udziałowcami są tylko osoby fizyczne i struktura biznesu jest prosta (brak podmiotów zależnych).
Damian Libertowski, doradca podatkowy w kancelarii Tomczykowski Tomczykowska
Ryczałt, spółka komandytowa, czy estoński CIT – zdaniem autora
Damian Libertowski, doradca podatkowy w kancelarii Tomczykowski Tomczykowska
Nie ma uniwersalnej formy opodatkowania. Wybór formy opodatkowania powinien wynikać z realiów prowadzonej działalności – kosztów, planów inwestycyjnych oraz poziomu ryzyka. Ryczałt sprawdzi się przy niskich kosztach, spółka komandytowa oferuje elastyczność i dobrą efektywność, a estoński CIT premiuje rozwój
i reinwestycje oraz pozwala zachować bezpieczeństwo. Każde z rozwiązań ma swoje zalety i ograniczenia – kluczem jest ich świadome dopasowanie do strategii firmy i oczekiwań właściciela.
Artykuł opublikowany 01.08.2025 w Rzeczpospolitej.
FAQ
Która forma opodatkowania najbardziej odciąży biznes?
Nie ma uniwersalnego rozwiązania – wybór zależy od specyfiki działalności, kosztów, inwestycji i poziomu ryzyka. Ryczałt sprawdzi się przy niskich kosztach, spółka komandytowa daje elastyczność i efektywność podatkową, a estoński CIT premiuje reinwestowanie zysków.
Kiedy ryczałt jest korzystny?
Ryczałt opłaca się w firmach o niskich kosztach i wysokiej marży. Najczęściej wybierają go freelancerzy i osoby na B2B, np. tłumacze, lekarze i specjaliści IT.
Jakie są największe ograniczenia ryczałtu?
Brak możliwości odliczenia kosztów, niższa zdolność kredytowa, limit przychodów 2 mln euro rocznie oraz wyższe obciążenia przy dużych kosztach prowadzenia działalności
Dlaczego spółka komandytowa może być korzystniejsza niż JDG lub spółka z o.o.?
Oferuje większą elastyczność w wypłacie środków, możliwość jednokrotnego opodatkowania zysku, zryczałtowaną składkę zdrowotną, brak daniny solidarnościowej oraz opcję estońskiego CIT.
Jakie są wady spółki komandytowej?
Pełna księgowość, większe formalności oraz brak możliwości jednoczesnego ograniczenia ryzyka i zachowania pełnej efektywności podatkowej.
Kiedy warto wybrać spółkę komandytową?
Gdy firma prowadzona jest wspólnie z innymi osobami, liczy się elastyczność wypłat i niskie ryzyko działalności – np. w firmach rodzinnych i zespołach specjalistów.
Jak działa estoński CIT?
W estońskim CIT podatek jest płacony dopiero przy wypłacie zysku, co sprzyja reinwestycjom. Podatku nie płaci się od samego dochodu, lecz od jego wydatkowania.
Jakie warunki trzeba spełnić, aby skorzystać z estońskiego CIT?
Spółka musi mieć prostą strukturę, udziałowcami muszą być osoby fizyczne, obowiązuje odpowiedni poziom zatrudnienia i brak powiązań kapitałowych z innymi podmiotami.
Dlaczego estoński CIT jest korzystny dla firm rozwijających się?
Pozwala reinwestować zyski bez bieżącego podatku, obniża efektywne opodatkowanie do 20–25 proc. i zapewnia ochronę majątkową wspólników (w przypadku spółki z o.o.).
Która forma jest najlepsza dla startupów lub firm inwestujących?
Estoński CIT, ponieważ opodatkowanie przesunięte jest do momentu wypłaty zysku, a system premiuje inwestycje i rozwój zaplecza kapitałowego.