Ministerstwo Finansów poinformowało o przyjęciu przez rząd projektu ustawy nowelizującej Ordynację podatkową. To kolejny etap prac nad deregulacją prawa podatkowego. Projekt trafi teraz do Sejmu.
Najistotniejsze zmiany dotyczą zasad przedawnienia zobowiązań podatkowych:
Likwidacja zawieszenia przedawnienia przez wszczęcie postępowania karnoskarbowego
Projekt zakłada usunięcie przepisu, który pozwalał zawieszać bieg przedawnienia podatku poprzez wszczęcie postępowania karnego skarbowego. Zmiana ma ograniczyć praktykę organów polegającą na wszczynaniu takich postępowań tuż przed terminem przedawnienia. W praktyce postępowania karne skarbowe pozostają w większości zawieszone: organy ścigania nie gromadzą dowodów, a jedynie czekają na ostateczną decyzję wymiarową.
Jednocześnie projekt przewiduje zmianę w Kodeksie karnym skarbowym poprzez uchylenie art. 44 § 2 k.k.s. Oznacza to zerwanie powiązania przedawnienia podatku z przedawnieniem karalności czynu – możliwe będzie prowadzenie spraw karnych nawet po przedawnieniu samej należności podatkowej.
Nowe przesłanki zawieszenia przedawnienia – hipoteka i zastaw skarbowy
Projekt wprowadza nową podstawę zawieszenia biegu przedawnienia w przypadku ustanowienia hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego. Zawieszenie ma trwać do momentu wygaśnięcia lub wykreślenia zabezpieczenia, jednak nie dłużej niż 5 lat.
Obecnie przepisy przewidują, że zabezpieczenie hipoteczne lub zastawem skarbowym wyklucza przedawnienie podatku. Taką regulację Trybunał Konstytucyjny jednak uznał za niezgodną z Konstytucją już w 2013 r.
Komentarz
Całkowite usunięcie przesłanki zawieszenia terminu przedawnienia poprzez wszczęcie postępowania karnego nie rozwiąże problemu. Szczególnie niepokojące jest umożliwienie prowadzenia postępowań karnych po przedawnieniu podatku. Właściwszym rozwiązaniem byłoby powiązanie zawieszenia przedawnienia z realnym postępem w postępowaniu karnym, np. z momentem przedstawienia zarzutów lub wniesienia aktu oskarżenia.
Ponadto nowe regulacje dotyczące hipotek i zastawów również nie eliminują ryzyka nadużyć. Projekt dopuszcza bowiem wielokrotne ustanawianie zabezpieczeń rzeczowych, co może prowadzić do faktycznego, powtarzalnego zawieszania biegu przedawnienia.
Czas pokaże, czy proponowane zmiany faktycznie poprawią sytuację podatników i ograniczą nadużywanie prawa przez organy podatkowe.
FAQ
Jakie są główne założenia projektu zmian w Ordynacji podatkowej?
Projekt koncentruje się przede wszystkim na zmianach w zakresie przedawnienia zobowiązań podatkowych. Jego celem jest ograniczenie nadużyć ze strony organów podatkowych oraz uporządkowanie zasad zawieszania biegu przedawnienia.
Co zmieni się w zakresie zawieszenia przedawnienia przez postępowanie karne skarbowe?
Projekt zakłada likwidację przepisu, który pozwalał zawieszać bieg przedawnienia poprzez wszczęcie postępowania karnego skarbowego. W praktyce oznacza to koniec powszechnej praktyki wszczynania takich postępowań tuż przed upływem terminu przedawnienia.
Dlaczego dotychczasowe przepisy były krytykowane?
Ponieważ organy często wszczynały postępowania karne skarbowe wyłącznie w celu wydłużenia terminu przedawnienia, bez realnego prowadzenia czynności dowodowych. Takie działania były postrzegane jako nadużycie prawa.
Czy po zmianach postępowania karne skarbowe nadal będą możliwe?
Tak, ale projekt przewiduje rozdzielenie przedawnienia podatku od przedawnienia karalności czynu. Oznacza to, że postępowanie karne może być prowadzone nawet po przedawnieniu zobowiązania podatkowego.
Czy to rozwiązanie jest korzystne dla podatników?
Nie w pełni. Choć likwidacja zawieszenia przedawnienia jest pozytywna, możliwość prowadzenia postępowań karnych po przedawnieniu podatku budzi poważne wątpliwości i może zwiększać ryzyko dla podatników.
Jakie nowe przesłanki zawieszenia przedawnienia przewiduje projekt?
Projekt wprowadza możliwość zawieszenia biegu przedawnienia w przypadku ustanowienia hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego. Zawieszenie będzie obowiązywać do czasu wygaśnięcia zabezpieczenia, jednak nie dłużej niż przez 5 lat.
Dlaczego zmiany dotyczące hipotek i zastawów są kontrowersyjne?
Ponieważ mogą prowadzić do powtarzalnego zawieszania biegu przedawnienia poprzez wielokrotne ustanawianie zabezpieczeń. W praktyce może to ograniczyć realne znaczenie instytucji przedawnienia.
Jak obecne przepisy traktują zabezpieczenia majątkowe?
Obecnie ustanowienie hipoteki lub zastawu skarbowego w praktyce wyklucza przedawnienie zobowiązania podatkowego, co było wcześniej kwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny jako niezgodne z Konstytucją.
Czy projekt rzeczywiście ograniczy nadużycia organów podatkowych?
To zależy od praktyki stosowania nowych przepisów. Choć projekt eliminuje jedną z najczęściej krytykowanych instytucji, wprowadza jednocześnie nowe mechanizmy, które mogą być wykorzystywane w podobny sposób.
Jakie rozwiązanie byłoby bardziej korzystne dla podatników?
Wskazuje się, że lepszym rozwiązaniem byłoby powiązanie zawieszenia przedawnienia z realnym postępem postępowania karnego, np. z momentem przedstawienia zarzutów lub wniesienia aktu oskarżenia.
Na jakim etapie legislacyjnym znajduje się projekt?
Projekt został przyjęty przez rząd i trafił do dalszych prac w Sejmie. Ostateczny kształt przepisów może jeszcze ulec zmianie w toku procesu legislacyjnego.
Co zmiany oznaczają w praktyce dla przedsiębiorców?
Przedsiębiorcy powinni przygotować się na nowe zasady przedawnienia oraz zwiększoną złożoność oceny ryzyka podatkowego. Konieczne będzie bieżące monitorowanie zmian i ich wpływu na prowadzone sprawy podatkowe.