Tax Alert: Prezydent RP zawetował ustawę modyfikującą opodatkowanie fundacji rodzinnych

W czwartek wieczorem pojawiła się informacja o zawetowaniu przez Prezydenta RP ustawy nowelizującej przepisy o opodatkowaniu fundacji rodzinnych.

Zawetowane zmiany

Przypomnijmy, że uchwalona przez Sejm nowelizacja przepisów dotyczących opodatkowania fundacji rodzinnych zakładała m.in.: 

• Wprowadzenie 3-letniego „lock-upu” na aktywach wniesionych do fundacji – celem było wyłączenie zwolnienia podatkowego dla fundacji rodzinnej, jeżeli fundacja zbyłaby składnik majątku w okresie 36-miesięcy od końca roku podatkowego, w którym ten składnik wniesiono do fundacji. Rozwiązanie miało zapobiec agresywnym optymalizacjom podatkowym instrumentalnie wykorzystującym fundacje rodzinne, 

• Opodatkowanie najmu krótkoterminowego – ustawa doprecyzowywała przepisy w świetle prezentowanych stanowisk organów podatkowych, zgodnie z którymi fundacja rodzinna nie powinna korzystać zwolnienia CIT w przypadku dochodów z krótkoterminowego najmu, 

• Rozszerzenie przepisów CFC oraz exit tax na fundacje rodzinne – proponowane zmiany miały na celu ograniczyć wykorzystywanie fundacji rodzinnych do transgranicznych optymalizacji podatkowych, 

• Doprecyzowanie zasad opodatkowania w przypadku posiadania udziałów w zagranicznych spółkach transparentnych podatkowo – zmiany miały na celu zamknięcie luki wykorzystywanej przy użyciu m.in. luksemburskich spółek SCSp.

Weto prezydenckie 

Projekt nowelizacji przepisów o opodatkowaniu fundacji rodzinnych budził skrajne emocje, dlatego o prezydenckim wecie mówiono już od jakiegoś czasu. Przede wszystkim, projekt nowelizacji został ogłoszony w kontrowersyjnych okolicznościach – jego pierwsza wersja zakładała retroaktywne wprowadzenie lock-up’u już od 1 września 2025 r. Ponadto, propozycja nowelizacji przepisów efektywnie od 1 stycznia 2026 r. kolidowała w opinii niektórych z wpisaną do ustawy koniecznością dokonania przeglądu przepisów ustawy o fundacji rodzinnej po 3 latach obowiązywania ustawy. 

Z drugiej strony, potrzeba doprecyzowania przepisów wynikała, po pierwsze, z występowania niedozwolonych praktyk optymalizacji podatkowych z wykorzystaniem fundacji rodzinnych, a po drugie, w związku z kształtowaniem się linii interpretacyjnych organów podatkowych, które niejednokrotnie stały w sprzeczności z literalnym brzmieniem ustawy oraz wyrokami sądów administracyjnych.

Co dalej z fundacjami rodzinnymi? 

Weto Prezydenta RP oznacza, że w 2026 r. fundacje rodzinne będą podlegać obecnie obowiązującym, niezmienionym zasadom opodatkowania. W praktyce, należy mieć na względzie, że pomimo braku zmiany przepisów, fiskus dysponuje narzędziami mogącymi wyegzekwować podatek w sytuacji, gdy fundacja rodzinna prowadzi działalność wykraczającą poza zakres ustawowy lub w przypadku wykorzystywania fundacji do celów optymalizacyjnych – m.in. stosując klauzulę ogólną obejścia prawa podatkowego (GAAR) lub dokonując reklasyfikacji zdarzeń gospodarczych na podstawie właściwej ustawy podatkowej. Projektowane zmiany przepisów najlepiej wskazują, które obszary znajdują się na celowniku organów podatkowych. 

FAQ

Co oznacza weto Prezydenta RP dla fundacji rodzinnych?

Weto oznacza, że nowelizacja przepisów o opodatkowaniu fundacji rodzinnych nie wejdzie w życie, a w 2026 r. obowiązują dotychczasowe zasady.

Jakie zmiany miała wprowadzić zawetowana ustawa?

Nowelizacja przewidywała m.in. lock-up na aktywach, opodatkowanie najmu krótkoterminowego, rozszerzenie CFC i exit tax oraz doprecyzowanie zasad dla zagranicznych spółek transparentnych.

Na czym polegał 3-letni lock-up w fundacji rodzinnej?

Zakładał utratę zwolnienia podatkowego, jeśli fundacja sprzedałaby składnik majątku w ciągu 36 miesięcy od jego wniesienia.

Czy najem krótkoterminowy w fundacji miał być opodatkowany?

Tak. Nowelizacja przewidywała wyłączenie zwolnienia CIT dla dochodów z najmu krótkoterminowego.

Jakie zmiany dotyczyły struktur zagranicznych?

Projekt zakładał rozszerzenie przepisów CFC i exit tax oraz doprecyzowanie zasad opodatkowania udziałów w zagranicznych spółkach transparentnych podatkowo.

Dlaczego projekt nowelizacji budził kontrowersje?

Między innymi z powodu planów retroaktywnego wprowadzenia przepisów oraz kolizji z obowiązkiem przeglądu ustawy po 3 latach jej funkcjonowania.

Czy potrzeba zmian w przepisach była uzasadniona?

Tak. Wynikała z praktyk optymalizacji podatkowych oraz rozbieżności między interpretacjami organów a orzecznictwem sądów.

Czy brak nowelizacji oznacza brak ryzyka podatkowego?

Nie. Organy podatkowe nadal mogą stosować narzędzia takie jak klauzula GAAR czy reklasyfikacja zdarzeń gospodarczych.

Jakie działania fiskusa mogą dotyczyć fundacji rodzinnych?

Fiskus może kwestionować działania fundacji wykraczające poza zakres ustawowy oraz struktury wykorzystywane do optymalizacji podatkowej.

Co oznacza weto dla praktyki prowadzenia fundacji rodzinnej?

Oznacza utrzymanie obecnych przepisów, ale jednocześnie wskazuje obszary szczególnego zainteresowania organów podatkowych.