Relacja z urzędem skarbowym nie musi opierać się na niepewności i kontrolach. Program Współdziałania oraz porozumienia podatkowe to narzędzia, które dają firmom szansę na pewność rozliczeń podatkowych i uniknięcie sporów z fiskusem.
Program Współdziałania został wprowadzony do polskiego systemu podatkowego kilka lat temu i z założenia opiera się na trzech filarach: zaufaniu, zrozumieniu i transparentności. To forma szczególnej współpracy Krajowej Administracji Skarbowej z dużymi podmiotami, która wykracza poza podstawowe, wynikające z ustaw podatkowych, prawa i obowiązki. Celem programu jest podejmowanie wspólnych działań zmierzających do zapewnienia przestrzegania prawa podatkowego, ze szczególnym uwzględnieniem indywidualnych potrzeb i oczekiwań kluczowych podatników. Współpraca ma na celu zapewnienie bezpieczniejszych warunków do prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce.
Program bazuje na trzech podstawowych filarach.
- Pierwszym z nich jest wzajemne zaufanie, czyli przekonanie obu stron, że będą działać zgodnie z przyjętymi ustaleniami i zasadami.
- Drugą zasadą jest transparentność, rozumiana jako gotowość podatnika do przekazywania administracji skarbowej informacji mających znaczenie dla rozliczeń podatkowych, zgłaszania kwestii podatkowych, których podatnik nie jest w stanie samodzielnie jednoznacznie rozstrzygnąć oraz identyfikowania potencjalnych ryzyk podatkowych. Z kolei administracja skarbowa zobowiązuje się informować podatnika o wykrytych przez nią nieprawidłowościach i ryzykach, dążąc do rozwiązania takiej sytuacji w sposób kompromisowy.
- Trzecim filarem jest wzajemne zrozumienie, które zakłada świadomą współpracę obu stron w realizacji wspólnego celu, jakim jest prawidłowe wykonywanie obowiązków podatkowych bez uszczerbku dla skali i rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności.
Umowę o współdziałanie mogą zawrzeć wyłącznie najwięksi podatnicy. Chodzi o te podmioty, których przychód wykazany w zeznaniu CIT za poprzedni rok podatkowy przekroczył równowartość 50 mln euro. Kwotę tę przelicza się na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez NBP na ostatni dzień roboczy roku kalendarzowego poprzedzającego rok złożenia wniosku o zawarcie umowy.
Co zrobić, aby móc skorzystać z PW
Aby podatnik mógł zawrzeć umowę o współdziałanie, przed podpisaniem takiego porozumienia niezbędne jest przeprowadzenie dość szczegółowego audytu przedsiębiorstwa. Audyt ten, ze względu na swój zakres i poziom szczegółowości, można nazwać swoistą „spowiedzią” podatnika wobec KAS. W ramach audytu sprawdzane jest przede wszystkim, czy podatnik prawidłowo wykonuje swoje obowiązki podatkowe, a także czy stosowane przez niego ramy wewnętrznego nadzoru podatkowego (RWNP) są skuteczne i odpowiednio dostosowane do jego działalności. Ramy Wewnętrznego Nadzoru Podatkowego to funkcjonujący u podatnika system procedur, mechanizmów i zasad służących zapewnieniu prawidłowego wykonywania obowiązków podatkowych oraz identyfikowaniu i ograniczaniu ryzyka podatkowego. Można zatem powiedzieć, że RWNP są niezbędne do zawarcia umowy o współdziałanie. W ramach poprzedzającego jej zawarcie audytu wstępnego Szef KAS ocenia nie tylko prawidłowość wykonywania przez podatnika obowiązków podatkowych, lecz także skuteczność i adekwatność ram wewnętrznego nadzoru podatkowego. Dopiero pozytywny wynik audytu wstępnego jest warunkiem zawarcia umowy o współdziałanie.
Audyt wstępny obejmuje analizę ryzyka podatkowego oraz badanie dokumentacji związanej z obszarami, w których zidentyfikowano określone ryzyka. Zakres czasowy tej weryfikacji obejmuje dwa lata podatkowe poprzedzające rok złożenia wniosku o zawarcie umowy o współdziałanie, a także okres od początku roku, w którym wniosek został złożony, do dnia zakończenia audytu. Istnieje również audyt monitorujący, który jest prowadzony już po zawarciu tej umowy i służy weryfikacji wdrożonych przez podatnika ram wewnętrznego nadzoru podatkowego oraz prawidłowości wypełnianych przez niego obowiązków.
Jakie są korzyści dla podatnika
Program Współdziałania daje podatnikowi większą pewność, że bieżące działania jego firmy są zgodne z obowiązującym prawem podatkowym. Umożliwia również konsultowanie z zespołem audytowym KAS istotnych decyzji gospodarczych jeszcze przed ich podjęciem. Ponadto podatnik może zawrzeć porozumienie podatkowe w ważnych dla niego kwestiach, m.in. dotyczących interpretacji przepisów, cen transferowych, unikania opodatkowania czy wysokości zaliczek. Dodatkową korzyścią są preferencyjne zasady dotyczące opłat za zawarcie porozumienia. W zależności od jego rodzaju są one obniżone o połowę w porównaniu ze standardowymi instrumentami zabezpieczającymi, takimi jak APA czy opinia w sprawie GloBE, albo nie są pobierane w ogóle. Co więcej, ewentualne opłaty pobierane są dopiero po zawarciu porozumienia.
W czasie trwania Programu Współdziałania podatnik może dokonywać korekty deklaracji, które nie powodują naliczania odsetek za zwłokę. Może również skorzystać z 50-proc. obniżki odsetek jeszcze przed podpisaniem umowy o współdziałanie.
Dodatkowo wszelkie jego wnioski są rozpatrywane priorytetowo, co oznacza również krótszy czas oczekiwania na zwrot podatku. Podatnicy uczestniczący w programie są zwolnieni z obowiązku zapłaty minimalnego podatku dochodowego. Mogą również korzystać ze zwolnienia z obowiązku zgłaszania określonych przewozów do systemu SENT, jeżeli spełniają warunki wskazane w art. 5 lub art. 6 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi i przewożą towary objęte wskazanymi w przepisach kodami CN. Ponadto do 1 października 2026 r., uczestnicy PW nie mają obowiązku raportowania krajowych schematów podatkowych (MDR).
Podatnik, który w trakcie audytu monitorującego złoży deklarację lub jej korektę dotyczącą okresu objętego tym audytem, może uniknąć obowiązku zapłaty odsetek za zwłokę od ujawnionych zaległości podatkowych. Warunkiem jest uregulowanie zaległości w terminie siedmiu dni od dnia złożenia deklaracji lub korekty. W takim przypadku w odniesieniu do tych zaległości nie zostanie również wszczęte postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.
Udział w programie może również przyczynić się do efektywniejszego zarządzania podatkami. Porządkowanie procesów oraz wdrażanie dobrych praktyk pozwalają na lepsze wykorzystanie dostępnych zasobów, zwiększenie prawidłowości rozliczeń oraz wzmocnienie znaczenia funkcji podatkowej w organizacji. Dodatkową korzyścią jest nadzór dostosowany do poziomu ryzyka podatkowego. Szef KAS określa formę i częstotliwość działań nadzorczych z uwzględnieniem poziomu ryzyka występującego w działalności podatnika. Jednocześnie w organizacji uczestniczącej w PW nie może zostać przeprowadzona kontrola podatkowa, natomiast kontrolę celno-skarbową może przeprowadzić wyłącznie Szef KAS. Również przeprowadzenie tzw. kontroli krzyżowej wymaga jego zgody.
Korzyści z programu mogą mieć także charakter wizerunkowy i biznesowy. Udział w nim pozwala budować reputację rzetelnego kontrahenta, który prawidłowo i sumiennie realizuje swoje obowiązki podatkowe, co może wzmacniać zaufanie klientów, dostawców i partnerów biznesowych. Pozytywna reputacja podatkowa oraz niższy poziom ryzyka podatkowego mogą również ułatwiać dostęp do finansowania, ponieważ zwiększają wiarygodność przedsiębiorstwa w oczach banków i innych instytucji finansowych. W konsekwencji mogą także wpływać na wzrost wartości firmy, która przez inwestorów może być postrzegana jako bardziej stabilna i lepiej zarządzana.
Porozumienie podatkowe
Porozumienie podatkowe jest szczególnym instrumentem prawa podatkowego przeznaczonym dla podatników uczestniczących w Programie Współdziałania. Umożliwia ono zwrócenie się o stanowisko dotyczące zgodności planowanego działania z przepisami prawa podatkowego jeszcze przed jego realizacją.
Porozumienie zawierane jest w formie pisemnej pomiędzy Szefem KAS a podatnikiem będącym stroną umowy o współdziałanie i może dotyczyć spraw objętych zakresem tej umowy. W szczególności może ono odnosić się do interpretacji przepisów prawa podatkowego, opinii w sprawie opodatkowania wyrównawczego, ustalania cen transferowych, potwierdzenia braku podstaw do zastosowania art. 119a ordynacji podatkowej (klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania), a także określenia wysokości prognozowanego zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych na kolejny rok podatkowy. Porozumienie może również obejmować inne kwestie, jeżeli jest to niezbędne dla prawidłowej realizacji umowy o współdziałanie. Należy podkreślić, że podatnik ma prawo wypowiedzieć zawarte porozumienie podatkowe w każdym czasie.
Porozumienie podatkowe nie może jednak zostać zawarte w odniesieniu do czynności lub zdarzeń, które są już objęte toczącym się postępowaniem podatkowym, kontrolą podatkową, kontrolą celno-skarbową lub postępowaniem przed sądem administracyjnym. Zawarcie porozumienia jest również wyłączone, jeżeli dana sprawa została już w tym zakresie rozstrzygnięta co do istoty w decyzji lub postanowieniu organu podatkowego. Ograniczenie to dotyczy jednak wyłącznie konkretnego zakresu czynności lub zdarzeń będących przedmiotem porozumienia. Tym samym samo prowadzenie wobec podatnika postępowania lub kontroli w innej sprawie nie wyklucza możliwości zawarcia porozumienia podatkowego w odniesieniu do kwestii, które nie są objęte tym postępowaniem lub kontrolą.
Opłaty za zawarcie porozumienia
Porozumienia podatkowe wiążą się z opłatami. Ich wysokość zależy od przedmiotu porozumienia. Co istotne, dla podatników będących stroną umowy o współdziałanie opłaty są co do zasady obniżone o 50 proc., a w niektórych przypadkach nie są pobierane w ogóle.
Zdaniem autorki
Dominika Kasińska adwokat, associate w kancelarii Tomczykowski Tomczykowska
Nadzór KAS wobec podmiotów objętych Programem Współdziałania jest dostosowany do poziomu ryzyka podatnika i wiąże się z ograniczeniami w zakresie możliwości prowadzenia wobec niego kontroli. Udział w programie może również usprawnić procesy podatkowe w firmie oraz wzmacniać jej reputację jako rzetelnego i wiarygodnego kontrahenta. Zgodnie z danymi udostępnionymi na stronie Ministerstwa Finansów obecnie w programie znajduje się 17 podmiotów. Co ciekawe, niemal każdy z nich reprezentuje inny sektor gospodarczy.
Zdaniem autora
Piotr Najder aplikant radcowski, acting associate w kancelarii Tomczykowski Tomczykowska
Najważniejszą korzyścią z udziału w programie jest większa pewność podatkowa. Podatnik może konsultować z KAS istotne decyzje gospodarcze przed ich podjęciem oraz zawierać porozumienia podatkowe dotyczące m.in. interpretacji przepisów, cen transferowych czy unikania opodatkowania. Program wiąże się również z preferencjami w zakresie opłat za takie porozumienia, odsetek od zaległości podatkowych oraz ze zwolnieniami z niektórych obowiązków i podatków, w tym z minimalnego podatku dochodowego.
Podstawa prawna
20s – 20zze oraz art. 86a § 5 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.)
art. 24ca ust. 14 pkt 11 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 554 ze zm.)
Artykuł ukazał się 31.08.2026 r. w Rzeczpospolitej
FAQ
Czym jest Program Współdziałania z KAS?
Program Współdziałania to forma współpracy dużych podatników z Krajową Administracją Skarbową, oparta na zaufaniu i transparentności. Jej celem jest zwiększenie pewności rozliczeń oraz ograniczenie ryzyka sporów podatkowych.
Kto może przystąpić do Programu Współdziałania?
O udział mogą ubiegać się podatnicy, których przychód wykazany w zeznaniu CIT za rok podatkowy poprzedzający rok złożenia wniosku przekroczył równowartość 50 mln euro. Zawarcie umowy wymaga również pozytywnego wyniku audytu wstępnego.
Na czym polega audyt wstępny w Programie Współdziałania?
KAS sprawdza, czy firma prawidłowo wypełnia obowiązki podatkowe. Ocenia też skuteczność firmowych procedur i mechanizmów służących wykrywaniu oraz ograniczaniu ryzyka podatkowego.
Co daje porozumienie podatkowe w Programie Współdziałania?
Porozumienie podatkowe pozwala uczestnikowi programu uzgodnić z Szefem KAS stanowisko dotyczące m.in. interpretacji przepisów lub cen transferowych. Dzięki temu firma może wyjaśnić skutki podatkowe planowanych działań przed ich realizacją.